BERAT – MIASTO TYSIĄCA OKIEN, ZAMEK I INNE ATRAKCJE

Berat

Berat to jedno z najbardziej niezwykłych miast Albanii, nazywane często „miastem tysiąca okien”. Położone nad rzeką Osum zachwyca charakterystyczną zabudową starych dzielnic, wąskimi uliczkami i domami wspinającymi się po zboczach wzgórz. Największą atrakcją miasta jest zamek, czyli rozległa twierdza górująca nad miastem, w której do dziś toczy się normalne życie.

Berat jest jednym z najstarszych miast Albanii, a jego historyczne centrum zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Miasto najlepiej zwiedzać pieszo, ponieważ najciekawsze miejsca znajdują się stosunkowo blisko siebie, choć trzeba przygotować się na sporo podejść i brukowanych uliczek, szczególnie podczas wejścia do zamku.

W tym artykule pokażę Wam największe atrakcje Berat, opowiem o historii miasta i zamku oraz podpowiem, co warto zobaczyć podczas zwiedzania. Znajdziecie tu również praktyczne informacje dotyczące parkingów, spaceru po mieście i najciekawszych miejsc, które warto odwiedzić.


INFORMACJE PRAKTYCZNE


POŁOŻENIE

Miasto znajduje się w południowej części Albanii, nad rzeką Osum, około 120 km na południe od Tirany i około 95 km od wybrzeża Adriatyku. Miasto położone jest w malowniczej dolinie, u podnóża wzgórz, na których wznosi się jego największa atrakcja, czyli zamek.
Historyczne centrum tworzą przede wszystkim trzy charakterystyczne części miasta: Mangalem, Gorica oraz położona wysoko na wzgórzu Kalaja, czyli dzielnica znajdująca się wewnątrz murów zamkowych.


JAK DOTRZEĆ DO BERAT ?

SAMOCHODEM – Jeżeli zwiedzacie Albanię samochodem, Berat jest bardzo łatwym punktem do włączenia w trasę. Z Tirany jedzie się drogą w kierunku Durrës, następnie przez Lushnjë w stronę Berat. To około 1,5–2 godziny jazdy, bez konieczności pokonywania górskich dróg. Samochód daje też większą swobodę, szczególnie jeśli planujecie połączyć Berat z innymi miejscami w środkowej i południowej Albanii.

AUTOBUSEM – do Berat odjeżdżają z Terminali i Autobusave të Jugut dhe Veriut, czyli południowego i północnego terminalu autobusowego w Tiranie. Połączeń jest sporo, szczególnie w godzinach porannych. Aktualne rozkłady pokazują odjazdy mniej więcej od 5:40 do 17:30, a przejazd zajmuje około 2–2,5 godziny. Warto pamiętać, że terminal autobusowy w Berat znajduje się około 3 km od Starego Miasta, dlatego po przyjeździe trzeba jeszcze dostać się do centrum. Można również dojechać tutaj bezpośrednim autobusem z Durrës. Aktualne połączenia zajmują około 1 godz. 35 min, a autobusy docierają do terminalu w Berat.

PRAKTYCZNA WSKAZÓWKA: Rozkłady albańskich autobusów potrafią się zmieniać, dlatego przed podróżą warto sprawdzić aktualne godziny. Na wielu połączeniach nadal najlepiej mieć przy sobie gotówkę w lekach.


KRÓTKA HISTORIA BERAT


POCZĄTKI MIASTA

Historia Beratu sięga bardzo daleko, ponieważ najstarsze ślady osadnictwa w tym miejscu pochodzą z II tysiąclecia p.n.e. Już w IV wieku p.n.e. na wzgórzu powstała silnie ufortyfikowana osada iliryjska. To właśnie wtedy zaczęły kształtować się początki dzisiejszego zamku, którego położenie pozwalało kontrolować ważny szlak prowadzący pomiędzy wybrzeżem Adriatyku a wnętrzem Bałkanów. W czasach antycznych miasto znane było jako Antipatreia. Kolejne wieki przyniosły panowanie różnych państw oraz zmiany jego nazwy. Okres bizantyjski przyniósł nazwę Pulcheriopolis, a znaczenie miasta ponownie wzrosło.

ŚREDNIOWIECZE I CZASY OSMAŃSKIE

W średniowieczu Berat znajdował się między innymi pod panowaniem Bułgarów i Bizancjum, a później stał się ważnym ośrodkiem średniowiecznej Albanii. Największe znaczenie dla obecnego wyglądu miasta miały jednak czasy osmańskie. Turcy zdobyli Berat w 1417 roku i pozostawali tu przez niemal pięć stuleci. W tym okresie powstały liczne meczety i inne budowle, a miasto rozwijało się jako ważny ośrodek handlu i rzemiosła. Jednocześnie zachowała się tu silna tradycja prawosławna, dzięki czemu w obrębie zamku przetrwało wiele średniowiecznych cerkwi.

CZASY WSPÓŁCZESNE

Dzisiejszy wygląd Berat jest więc efektem wielu nakładających się na siebie epok i kultur. Szczególnie charakterystyczna zabudowa Mangalem i Goricy pochodzi głównie z XVIII i XIX wieku, natomiast większość zachowanych struktur zamku pochodzi z XIII wieku, choć jego początki sięgają czasów starożytnych. W 2008 roku historyczne centrum Berat zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, jako część wspólnego wpisu obejmującego również Gjirokastrę.



BERAT – ZWIEDZANIE MIASTA



WZGÓRZE ZAMKOWE


Zamek to bez wątpienia najważniejsze miejsce w Berat. Rozległa twierdza zajmuje niemal 10 hektarów, a jej początki sięgają IV wieku p.n.e. Obecne mury są przede wszystkim świadectwem średniowiecznej rozbudowy, jednak na terenie zamku zachowały się ślady wielu epok : od starożytności, przez Bizancjum i średniowiecze, po czasy osmańskie. Co ciekawe, twierdza nie jest jedynie zabytkiem. W jej obrębie do dziś mieszka około 300 osób. Cały historyczny obszar Berat, obejmujący również zamek, został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako część Historycznych Centrów Berat i Gjirokastry. Wewnątrz twierdzy znajduje się wyjątkowo dużo zabytków. To cerkwie, pozostałości meczetów, dawne domy, mury obronne, cysterny oraz pozostałości akropolu.


ZAMEK – INFORMACJE PRAKTYCZNE :

  • Berat najlepiej poznawać pieszo, szczególnie jego historyczne centrum i wzgórze zamkowe.
  • Na teren zamku można wjechać samochodem tylko od strony północnej, gdzie znajdują się parkingi.
  • Wewnątrz twierdzy znajdują się kamienne, miejscami dość strome i nierówne uliczki, dlatego warto założyć wygodne obuwie.
  • Zwiedzanie wzgórza zamkowego zajmuje co najmniej 2–3 godziny, nie licząc zwiedzania muzeum.
  • Parkingi przy zamku są płatne, ale już samo wejście na teren zamku – darmowe.

WEJŚCIE GŁÓWNE OD PÓŁNOCY

Główne wejście do zamku znajduje się od strony północnej. Prowadzi przez charakterystyczny, ufortyfikowany system bram i murów, który miał utrudnić zdobycie twierdzy. Już tutaj można zobaczyć, jak bardzo naturalne ukształtowanie wzgórza zostało wykorzystane do celów obronnych. Po przekroczeniu bramy zaczyna się zupełnie inny Berat. Zamiast ruchliwych ulic miasta pojawiają się kamienne zaułki, stare domy i wysokie mury. Warto zwolnić i nie traktować tego miejsca wyłącznie jako drogi do kolejnych zabytków.


ULICZKI MIASTA

Wnętrze twierdzy tworzy prawdziwą plątaninę kamiennych uliczek. Pomiędzy murami znajdują się tradycyjne domy, niewielkie place i zabytkowe budynki. Część zabudowy pochodzi z XVIII i XIX wieku, a charakterystyczne domy są jednym z powodów, dla których Berat zachował swój wyjątkowy historyczny charakter. Niektóre uliczki są strome i mają nierówną, kamienną nawierzchnię, dlatego wygodne buty zdecydowanie się przydadzą.


KNAJPKI I SKLEPIKI ORAZ MIESZKAŃCY

Zamek w Berat nie jest pustym skansenem. To żywa dzielnica, w której nadal mieszkają ludzie. Pomiędzy zabytkowymi domami działają niewielkie restauracje, kawiarnie, sklepiki i miejsca oferujące lokalne produkty.

To właśnie obecność mieszkańców sprawia, że spacer po Kalaja ma zupełnie inny charakter niż zwiedzanie wielu europejskich twierdz. Można zobaczyć codzienne życie toczące się wśród kilkusetletniej zabudowy.


AKROPOL

Najwyżej położoną częścią twierdzy jest akropol, czyli jej najstarszy i najlepiej chroniony fragment. Znajdują się tutaj pozostałości dawnych budowli wojskowych, zabudowy mieszkalnej oraz ruin meczetu Białego. Zachowały się również fragmenty murów i wież obronnych. Akropol miał szczególne znaczenie obronne. Jego położenie na szczycie wzgórza zapewniało znakomitą kontrolę nad okolicą. Do dziś jest to jedno z ciekawszych miejsc na terenie zamku, ponieważ można tu zobaczyć kolejne warstwy historii Berat.


CERKIEW I MURY OD ZACHODU

W zachodniej części wzgórza znajdują się kolejne pozostałości dawnej zabudowy sakralnej i obronnej. Szczególnie warto zwrócić uwagę na cerkiew św. Trójcy, położoną przy murach zamku. Jej charakterystyczna bryła bardzo dobrze wpisuje się w skalisty krajobraz wzgórza.

Wnętrze cerkwi jest niewielkie, ale zachowały się w nim fragmenty dawnych fresków i malowideł ściennych, a także charakterystyczny dla prawosławnych świątyń ikonostas. Cerkiew otoczona jest zielenią, a jej położenie tuż przy murach obronnych sprawia, że jest jednym z najbardziej fotogenicznych zakątków zamku.

W tej części twierdzy można też przyjrzeć się samym murom i sposobowi, w jaki zostały poprowadzone po zboczu. Nie są one jedynie pojedynczym fragmentem fortyfikacji. Tworzą rozbudowany system obronny, który wykorzystuje naturalny kształt terenu.


PRZEJŚCIE Z AKROPOLU DO CYSTERNY

Przechodząc z akropolu w kierunku cysterny, warto zwrócić uwagę na charakterystyczne bramy i przejścia w obrębie murów zamkowych. Wąskie, kamienne przejścia prowadzą pomiędzy kolejnymi fragmentami dawnych fortyfikacji i dobrze pokazują, jak rozplanowano komunikację wewnątrz twierdzy. Szczególnie ciekawie prezentuje się kamienny łuk, który tworzy jedno z przejść pomiędzy częściami zamku.


CYSTERNA

Jednym z mniej efektownych wizualnie, ale bardzo ciekawych zabytków jest średniowieczna cysterna na wodę. Znajduje się w obrębie akropolu i służyła do gromadzenia oraz przechowywania wody, co miało ogromne znaczenie podczas oblężenia. Dzisiejsza cysterna zachowała się przede wszystkim w formie ruin. Jej konstrukcja pokazuje jednak, jak ważne było odpowiednie zabezpieczenie zapasów wody dla mieszkańców i obrońców twierdzy. Oficjalne materiały turystyczne datują jej powstanie na około XII wiek.


CZERWONY MECZET

Meczet znajduje się w niższej części zamku, poza właściwym obszarem akropolu. Jego nazwa pochodzi od czerwonej cegły wykorzystanej w konstrukcji. Dziś zachowały się przede wszystkim ruiny oraz charakterystyczny fragment minaretu. Obiekt powstał w okresie osmańskim i należy do najstarszych meczetów w Berat. Początkowo związany był między innymi z karawanami przemieszczającymi się szlakiem handlowym, a później służył osmańskiemu garnizonowi.


KLASZTOR I CERKIEW ŚW. JERZEGO

W południowo-wschodniej części zamku znajduje się cerkiew św. Jerzego, związana z dawnym kompleksem klasztornym. Obiekt ma długą i skomplikowaną historię. Pierwotna cerkiew powstała w XVIII wieku, jednak w XX wieku została znacznie przebudowana. W czasach komunizmu budynek utracił pierwotną funkcję, a później został zaadaptowany między innymi na rezydencję rządową. Do dziś zachowały się fragmenty XVIII-wiecznych murów. Niestety budynek jest bardzo zaniedbany i zamknięty.


PUNKTY WIDOKOWE OD POŁUDNIA

Po południowej stronie wzgórza warto poświęcić trochę czasu na punkty widokowe. To właśnie stąd można najlepiej zobaczyć Berat rozłożony u podnóża twierdzy. Punkty są dwa – jeden wyżej, drugi większy i bardziej dostępny niżej. Do tego drugiego schodzi się kamiennymi schodami.

 

Panorama stąd jest wyjątkowa. Poniżej widać rzekę Osum, charakterystyczne białe domy Mangalem, a dalej zabudowę miasta i wzgórza otaczające Berat. Przy dobrej pogodzie widok pokazuje, jak doskonale położenie miasta łączyło walory obronne z dostępem do ważnego szlaku komunikacyjnego. Poszczególne widoki pokażę poniżej.


CERKIEW ŚW. MICHAŁA ARCHANIOŁA

Mała cerkiewka należy do najbardziej charakterystycznych świątyń znajdujących się na terenie zamku w Berat. Zbudowano ją na skalistym zboczu, poza główną częścią zabudowy twierdzy, dzięki czemu już samo położenie cerkwi jest wyjątkowe.  Pochodzi z XIV wieku i reprezentuje charakterystyczną dla regionu architekturę bizantyjską. Jej prosta, kamienna bryła dobrze komponuje się z surowym krajobrazem wzgórza. Wewnątrz zachowały się fragmenty fresków, choć wnętrze jest niewielkie i znacznie skromniejsze niż w przypadku niektórych innych cerkwi na terenie zamku.P rowadzą do niej kamienne schody, a świątynia została niejako „wciśnięta” pomiędzy skały i mury obronne. My patrzymy na nią z drugiego punktu widokowego.


MURY MIASTA OD WSCHODU

Wschodnia część zamku pozwala najlepiej poczuć skalę całej fortyfikacji. Mury prowadzą po zboczu wzgórza, a pomiędzy nimi zachowały się kolejne elementy systemu obronnego. Warto przejść się wzdłuż murów, zamiast ograniczać zwiedzanie do głównej uliczki. Z tej strony można również spojrzeć na zabudowę miasta z innej perspektywy i zobaczyć, jak stromo opada wzgórze zamkowe.


RZEKA OSUM


Osum jest jednym z najważniejszych elementów krajobrazu Berat. Przecina miasto i oddziela jego historyczne części, a jej dolina od wieków miała również znaczenie komunikacyjne. Z górującego nad miastem wzgórza zamkowego mieliśmy doskonały widok na rzekę, dlatego mimo bardzo wysokich letnich temperatur tym razem nie schodziliśmy na dół, aby spacerować wzdłuż jej brzegu. Z wysokości mogliśmy za to zobaczyć Osum w całej okazałości, wraz z zabudową miasta i otaczającymi je wzgórzami.

MOST GORICA

Przez rzekę prowadzi kilka mostów, ale najbardziej znanym i najcenniejszym zabytkowo jest Most Gorica. Kamienny most łączy historyczną dzielnicę Gorica z Mangalem i należy do symboli Berat. Jego początki sięgają XVIII wieku, choć obecna konstrukcja była później przebudowywana. Charakterystyczne kamienne przęsła pięknie prezentują się zarówno z poziomu rzeki, jak i z wyżej położonych punktów widokowych. Most Gorica jest również jednym z najlepszych miejsc, aby spojrzeć na charakterystyczną panoramę miasta – białe domy Mangalem wspinające się po zboczu oraz górujące nad nimi mury zamku. Jeśli będziecie zwiedzać Berat w chłodniejszej porze roku, warto zejść nad Osum i przejść się przez most. Latem natomiast widok z zamkowego wzgórza daje możliwość zobaczenia całej doliny bez konieczności pokonywania rozgrzanych ulic miasta.


STARE MIASTO


U podnóża zamku znajduje się historyczna dzielnica Mangalem, znana przede wszystkim z charakterystycznych białych domów, które wspinają się po zboczu wzgórza. Ich liczne okna sprawiają, że właśnie tutaj najlepiej zrozumiemy, skąd wzięło się określenie Berat jako „miasta tysiąca okien”. Spacer po Mangalem warto potraktować bez pośpiechu. Oprócz głównych ulic dobrze jest wejść w boczne zaułki, gdzie można zobaczyć tradycyjną zabudowę znacznie bliżej. Niestety, aby tą część miasta zobaczyć, należało by zejść w dół rzeki. My jak już wspomniałam, z racji upału musieliśmy z tego zrezygnować.

Po drugiej stronie Osum znajduje się dzielnica Gorica, historyczna część położona u podnóża kolejnego wzgórza. Obie części miasta łączy zabytkowy most Gorica, który stał się jednym z symboli Berat.


NOWE MIASTO


BERAT OD ZACHODU

Poza historycznym centrum Berat szybko zmienia charakter. W zachodniej części miasta znajduje się współczesna zabudowa, która jest znacznie mniej malownicza niż okolice zamku i Mangalem. To tutaj znajdziemy zwykłe osiedla, sklepy, usługi i codzienne życie mieszkańców. Ta część Berat nie jest raczej celem samym w sobie dla turystów, ale pokazuje, że miasto nie kończy się na zabytkowym centrum. Warto przejechać przez nią choćby po to, aby zobaczyć współczesne oblicze Berat. Tą część miasta najlepiej widać spod opisywanej powyżej Cerkwi Trójcy Świętej.


BERAT OD WSCHODU

Inaczej prezentuje się wschodnia część Berat. Tutaj historyczna zabudowa stopniowo ustępuje miejsca nowszym ulicom i budynkom, a układ miasta wydaje się bardziej uporządkowany i przestronny. To właśnie z tej strony najlepiej widać, jak współczesny Berat łączy się ze swoim historycznym centrum.

CENTRUM MIASTA

Nad zabudową miasta wyróżnia się Katedra św. Demetriusza (Saint Demetrius Cathedral) – jedna z najważniejszych współczesnych świątyń Berat i siedziba miejscowej metropolii prawosławnej. Jej charakterystyczna, jasna bryła z dużą kopułą jest dobrze widoczna z wielu punktów miasta. Naprzeciwko katedry znajduje się Meczet Ołowiany (Lead Mosque), jeden z najważniejszych zabytków osmańskich Berat. Świątynia powstała w XVI wieku, a swoją nazwę zawdzięcza ołowianym płytom, którymi pierwotnie pokryto kopuły. W panoramie tej części miasta z daleka wyróżnia się również monumentalny Hotel Colombo Berat. Duży, jasny budynek wyraźnie odcina się od tradycyjnej, niskiej zabudowy historycznego centrum i dobrze pokazuje różnicę pomiędzy dawnym a współczesnym obliczem miasta.

Ta część Berat jest mniej malownicza niż Mangalem czy okolice zamku, ale warto spojrzeć na nią właśnie z góry. Z zamkowego wzgórza dobrze widać układ współczesnego miasta, jego główne budowle i szerzej rozchodzącą się zabudowę, która kontrastuje z ciasnymi uliczkami historycznych dzielnic.


POZOSTAŁE MIEJSCA I CIEKAWE OBIEKTY W MIEŚCIE BERAT


Poza zamkiem, Mangalem i Goricą Berat ma jeszcze kilka ciekawych miejsc, które warto zobaczyć podczas spaceru po mieście.

DO ZWIEDZANIA :

  • MUZEUM ETNOGRAFICZNE – mieści się w tradycyjnym XVIII-wiecznym domu w dzielnicy Mangalem. W jego wnętrzach zobaczymy dawne wyposażenie domu, stroje, narzędzia i przedmioty codziennego użytku, dzięki którym można poznać życie mieszkańców Berat sprzed kilku stuleci.
  • RETRO CAPSULE BERAT – To niewielka ekspozycja poświęcona codziennemu życiu w Albanii w czasach komunizmu. Wśród zgromadzonych przedmiotów można zobaczyć wyposażenie mieszkań, sprzęty i rzeczy, które pozwalają przenieść się do Albanii lat 80. XX wieku.
  • MUZEUM IKON „ONUFRI” – znajduje się w dawnej katedrze Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny na terenie zamku. Zgromadzono tu cenną kolekcję ikon, w tym dzieła słynnego albańskiego ikonografa Onufriego, a uwagę zwraca również piękny, złocony ikonostas.
  • RUINY ZAMKU GORICA – Na wzgórzu po drugiej stronie rzeki Osum znajdują się pozostałości dawnego zamku Gorica. Warto wejść tutaj przede wszystkim dla spokojnej atmosfery i widoków na zamek Berat, Mangalem oraz dolinę rzeki.

POZOSTAŁE OBIEKTY:

  • MECZET KAWALERÓW  – Niewielki Meczet znajduje się u podnóża zamku, w Mangalem. Zbudowany w XIX wieku dla młodych, nieżonatych rzemieślników wyróżnia się ciekawie dekorowaną fasadą z malowidłami przedstawiającymi między innymi motywy roślinne.
  • KULLA E SAHATIT – WIEŻA ZEGAROWA – znajduje się w nowszej części Berat i jest rekonstrukcją dawnej wieży zniszczonej po trzęsieniu ziemi. Jej charakterystyczna sylwetka jest dziś jednym z punktów orientacyjnych tej części miasta.
  • OŁOWIANY MECZET – pochodzi z XVI wieku i jest jednym z najważniejszych zabytków osmańskich Berat. Nazwa świątyni nawiązuje do ołowianego pokrycia kopuł, charakterystycznego dla jej pierwotnej konstrukcji.
  • KRÓLEWSKI MECZET  – jest jednym z najstarszych zachowanych meczetów w Berat. Powstał pod koniec XV wieku i wraz z pobliskim kompleksem religijnym pokazuje znaczenie miasta w czasach osmańskich.
  • TEKKE HALVETI – W pobliżu Meczetu Królewskiego znajduje się dawne tekke zakonu derwiszów Halveti. Warto zajrzeć tutaj ze względu na bogato zdobione wnętrze, szczególnie drewniany strop pokryty dekoracyjnymi malowidłami.
  • BULWAR REPUBLIKA – to reprezentacyjny, szeroki bulwar w centrum Berat, pełen kawiarni, restauracji i miejsc, w których spotykają się mieszkańcy. To dobre miejsce na odpoczynek po zwiedzaniu i wieczorny spacer.

BAZA NOCLEGOWA W BERAT


My w Berat nie nocowaliśmy, ponieważ odwiedziliśmy to miasto w drodze z Tirany do Wlory. Zdecydowanie warto jednak zaplanować tutaj nocleg, szczególnie jeśli chcecie spokojnie zobaczyć zamek, Mangalem, Goricę i pozostałe atrakcje miasta bez pośpiechu. Berat ma bardzo różnorodną bazę noclegową : od niewielkich pensjonatów i rodzinnych guesthouse’ów w historycznych dzielnicach po nowoczesne hotele. Nocleg w Mangalem lub w pobliżu zamku może być ciekawym doświadczeniem, ponieważ pozwala poczuć atmosferę starego miasta także wieczorem, kiedy większość jednodniowych turystów już wyjeżdża.

Wszystkie noclegi rezerwujemy zawsze na sprawdzonym przez nas setki razy portalu BOOKING.COM . Przez link rezerwacja noclegu z rabatem ! Wpisz interesującą Cię datę noclegu i bezpiecznie rezerwuj:




ALBANIA – PRZEWODNIK PO KRAJU >

SZCZEGÓŁOWE PRZEWODNIKI :

BERAT – MIASTO TYSIĄCA OKIEN, ZAMEK I INNE ATRAKCJE >

Dodaj komentarz