BHAKTAPTUR

Bhaktapur / Bhadgaon – to stare miasto o niepowtarzalnym klimacie, które w przeciwieństwie do Patanu zrobiło na nas bardzo pozytywne wrażenie. Położone jest około 12 kilometrów na wschód od Katmandu i łączy w sobie bogactwo unikalnych zabytków z czasów, gdy było stolicą królestwa. W przeciwieństwie do olbrzymiego i uprzemysłowionego Katmandu, w rolniczym Bhaktapurze czas zdaje się stać w miejscu. Jest mniej ludzi, nie ma tak nasilonego ruchu pojazdów mechanicznych, jest ciszej i zdecydowanie mniej pyłu w powietrzu. W 1979 roku, ze względu na swoje walory, średniowieczna starówka Bhaktapuru, wraz z sześcioma innymi miejscami w Dolinie Katmandu, została wpisana na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO

Opłata za wstęp do miasta to – 1500 RS (15 $)

Na początku istniała tu niewielka osada, król Anand Dev Malla w połowie XII wieku przemienił ją w rozwijające się miasto. Położenie na ważnym szlaku handlowym pomiędzy Indiami a Tybetem było źródłem stałego dopływu pieniędzy, co przekładało się na bardzo intensywny rozwój. Po śmierci króla Yaksha Malla w 1482 roku, podobnie jak niecałe sto lat wcześniej, królestwem wspólnie próbowali rządzić synowie zmarłego, tym razem jednak skończyło się to wojną domową, a ostatecznie podziałem na trzy niezależne małe państewka ze stolicami w Bhaktapurze, Kathmandu i Patanie. Kolejni władcy z dynastii Mallów zdawali się rywalizować ze sobą na polu architektury i sztuki. Pod tym względem największe zasługi dla Bhaktapuru miał jego najsłynniejszy – panujący w latach 1696–1722 – król Bhupatindra Malla, który zbudował między innymi Pałac Pięćdziesięciu Pięciu Okien. Dzisiaj spogląda na niego z okazałej kolumny stojącej zaraz przed Złotą Bramą.

Podobnie jak pozostałe miasta Bhaktapur bardzo ucierpiało podczas trzęsień ziemi – 1/3 zabytków zniknęła z mapy miasta w 1934 roku, ale i ostatnie trzęsienie zrobiło tu swoje.

 

DURBAN SQUARE – LAYAKU

Najważniejsze zabytki Durban Square :

  • Lwia Brama – To przez nią dostajemy się do miasta. Jej filary przyozdabiają dwie cenne rzeźby z XVIIIw : 12-ręki Bhairawa i 18-ręka bogini Durga.
  • Świątynia Kriszny – Dwupoziomowa pagoda ,zbudowana przez króla Yakshę Mallę w 1451 roku. Przed nią na niewysokiej kolumnie przysiadł Garuda, wierzchowiec Wisznu, którego Kriszna jest awatarem.
  • Świątynia Sziwy – Zbudowana z cegieł ciekawa śikhara z czterema małymi otwartymi przedsionkami
  • Narodowa Galeria Sztuki – Mieści się w zachodnim skrzydle pałacu Malati Chowk – zostało wybudowane w roku 1707. Wejścia do galerii strzegą cztery rzeźby: dwa lwy, Hanuman – bóg-małpa – i posiadający głowę lwa Narasimha – inkarnacja boga Wisznu. Rzeźby pochodzą z przełomu XVII i XVIII wieku.
  • Kolumna Króla Bhupatindry Malli – Bogato zdobiona kolumna, na której spoczywa pozłacany posąg króla Bhaktapuru – Bhupatindry Malli,  powstała w roku 1699r.

PAŁAC PIĘĆDZIESIĘCIU PIĘCIU OKIEN

Na dziedziniec pałacu dostajemy się przez Złotą Bramę wykonaną w połowie XVIII wieku ze złoconego brązu. Jest ona uznawana za najpiękniejszą i najbardziej bogato zdobioną bramę tego typu na całym świecie. Brama jest zwieńczona figurkami bogini Kali i Garudy, a dokończona została w roku 1754. Po wschodniej stronie Złotej Bramy stoi Pałac Pięćdziesięciu Pięciu Okien. Jego budowę rozpoczęto za panowania króla Yaksha Malli w roku 1427, ale dzisiejszy wygląd nadał mu król Bhupatindra Malla, który w XVII wieku znacznie pałac przebudował. Ten zbudowany z cegły i drewna okazały budynek posiada 55 pięknie rzeźbionych drewnianych okien. Po przejściu przez Złotą Bramę możemy dojść na Sundari Ćauk. Jest to dziedziniec, na którym znajduje się basen do rytualnych kąpieli królów Bhaktapuru. Ze środka zbiornika wyrasta kolumna zakończona rzeźbą świętego węża. Na kolejne dziedzińce wstęp mają wyłącznie hinduiści.

PLAC TAUMADHI

Kiedyś był to najważniejszy plac miasta, ale nawet obecnie jest to miejsce najważniejszych wydarzeń w Bhaktapurze, w tym największego odbywającego się tutaj festiwalu Bisket Jatra. Przy placu zlokalizowane są też najwyższy budynek w mieście – Świątynia Nyatapola – a także wiele sklepików oraz mniejszych i większych knajpek. Świątynia Nyatapola została zbudowana w 1702 roku przez króla Bhupatindrę Mallę. Ten najwyższy i najokazalszy budynek w Bhaktapurze ma ponad 30 metrów wysokości i jest chyba najlepszym świadectwem umiejętności newarskich budowniczych. Konstrukcja jest tak solidna, że przetrwała 2 wielkie trzęsienia ziemi. Stoi ona na wysokim, pięciostopniowym cokole i przykryta jest pięcioma dachami. Schodów do świątyni pilnuje pięć par strażników : dwóch zapaśników ( wedle legendy mieli siłę dziesięciu ludzi ), a każda para znajdująca się wyżej jest dziesięć razy silniejsza od poprzedników. Kolejno są to: słonie, potem lwy i gryfy, a na samej górze boginie pod postaciami tygrysa i lwa. Moc kulminuje się w sanktuarium bogini Lakszmi, ponoć ulubionej bogini Bhupatindry.

Drugą wielką świątynią na placu jest Świątynia Bhajrawy (Bhairawnath Mandir) – walczącego z demonami wcielenia Śiwy, będącego patronem Bhaktapuru. Oryginalność konstrukcji tej pagody polega na oparciu jej na kształcie prostokąta, a nie jak zazwyczaj kwadratu. Oryginalnie była to jednopiętrowa pagoda, ale w roku 1718 król Bhupatindra Malla rozbudował świątynię do wysokości 3 pięter.

PLAC DATTATREYA

To najstarszy plac w Bhaktapurze, który pełnił rolę centrum miasta, zanim przeniosło się na Taumadhi Tol. Zobaczymy na nim między innymi świątynię Dattatreya, od której pochodzi dzisiejsza nazwa placu. Jest to jedna z najstarszych świątyń Doliny Katmandu i podobno jedyna poświęcona temu bóstwu w Nepalu. Podobnie jak w wypadku świątyni Nyatapola wejścia do niej pilnują zapaśnicy, a na kamiennej kolumnie przed świątynią znajduje się pozłacana rzeźba przedstawiająca Garudę – wierzchowca Wisznu.

Naprzeciwko Świątyni Dattatreya, po drugiej stronie placu, znajduje się Świątynia Bhimsena – to przykryta dwupoziomowym dachem, podłużna pagoda, wzniesiona w roku 1605. Posiadający siłę tysiąca słoni Bhimsen jest patronem newarskich kupców, których na placu nie brakuje.

Wcześniej znajdowało się tutaj wiele pięknych klasztorów dających schronienie pielgrzymom, joginom i mnichom. Pozostało ich kilka, ale obecnie wszystkie służą jako restauracje, sklepiki lub muzea. Największy i najpiękniejszy – Pujahari Math – został podobno zbudowany w XV w.

POZOSTAŁE ŚWIĄTYNIE

Chodząc po ulicach miasta mijamy kolejne świątynie : hinduskie, buddyjskie. Nie sposób odtworzyć ich nazw, wiele różni się od stanu pierwotnego przez zniszczenia samych świątyń lub ich otoczenia.

ULICE MIASTA

Bhaktapur ma pewien urok i wyjątkowo sympatyczna atmosferę ( w przeciwieństwie do Patanu). Ulice są tu o wiele spokojniejsze i cichsze, choć podobnie jak w pozostałych miastach życie toczy się tu na ulicy. Tu kwitnie handel, ludzie chodzą, siedzą, rozmawiają, karmią dzieci. Trwa akurat święto, można tu spotkać cale grupki kobiet ubranych jednakowo, gdzieś obok nas przechodzi jakaś procesja z darami. Spacerując po mieście odkrywamy uliczki na których trwa odbudowa domów po trzęsieniu ziemi – wszystkie materiały budowlane przenoszone są w koszach zawieszonych na czołach.